Dar Alın Neyn Göstergesi?
İzmir’de yaşayan, 25 yaşında, arkadaş ortamında esprili ama içten içe her şeyi fazla düşünen bir genç yetişkinim. Bu da demek oluyor ki; sürekli komik gözükmeye çalışırken bazen aşırı ciddiye alıp bir konuda fazlasıyla “dar alıyorum”. Evet, kabul ediyorum, insanın kendini çok iyi tanıması bazen pek hoş bir şey olmuyor. Mesela bir insanın dar alması neyin göstergesi olabilir? “Benim moralim bozuldu, işte biraz daha takılalım, eğlenelim” demek yerine, bir dakika durup kafamda bir takım analizler yapmaya başlıyorum. O kadar yoğun bir düşünme sürecindeyim ki, neden üzülüyorsam bu “dar alma” anımda, üç saat sonra aslında neden daraldığımı bile unutmuş oluyorum. Ama, bazen de bunun şık bir göstergesi olabilir: “Dar almak” aslında bir özdeyiş değil, belki de kendimize dair bir göstergedir. Gelin, dar alınmanın “göstergesi” olup olmadığını birlikte keşfedelim.
Dar Alınmanın Şifreleri: Kendi Kendine Anlatılar
Düşünsenize, iki kişilik bir grup var, biri her şeye espriyle yaklaşan biri de her şeye biraz daha ciddi yaklaşan. Akşam üzeri bir kafeye gidiyoruz, karşımda bazen bana dar alan biri var. “Hadi kalk, biraz dışarı çıkalım, bir kahve içelim” derken, bir bakıyorum ki arkadaşım her şeyden alınabiliyor. “Ya ne oldu, ne var ne yok?” diye bir soru sordum, ama biraz da fazla takıldım. “Bana bir şey söyleme” deyince, işte, bir anda kendimi kötü hissettim.
Tabii sonra biraz düşündüm, ama benim aklımdan geçenler başka. “Dar almak” o kadar kapsamlı bir durum ki, insanın ruh halinden, psikolojik durumuna kadar her şeyle bağlantılı olabilir. Yani, bir yandan “benim moralim bozuk” diyerek dar almak belki bir tepki, ama bir yandan da “Bunun bir de sosyal gösterge olma hali var mı?” diyerek kafamı kurcalıyorum.
Kısa Diyalog
“Ooo, sana ne oldu?”
“Yok bir şey.”
“Hayır, var. Ne oldu? Birader, dar mı alıyorsun?”
“Hayır, ben sadece düşünüyordum.”
“Ha, okey. O zaman ben de seni kafede bekliyorum.”
Dar Almak: Sosyal Medya Versiyonu
Sosyal medyada dar alma bir adım daha ileri gider. Zaten normalde de çoğumuz bir şekilde dış dünyadan etkileniyoruz, bir gönderi, bir story, bir paylaşım; her şey de bir anlam taşıyor. Özellikle sosyal medyada yazılan yorumlar ve beğeniler hakkında kendi kendine düşünmek, kafamızda 101 tane soru yaratmak, “Bu kişi neden beni etiketlemedi?”, “Yoksa bana mı alındı?” gibi sorularla baş başa kalmak da bir başka tür dar alma hali aslında.
İzmir’de yürürken denk geldiğim birkaç arkadaşım da bu sosyal medyanın “dar aldırma” etkisi hakkında konuşuyordu. Gittikleri bir etkinlikte paylaşılan fotoğraflarda, onların bu etkinlikte yer almadığını görmüşler. “Acaba ben de gitseydim de mi o fotoğraflarda olsaydım?” sorusu kafalarında dönüp duruyordu. “Ya ben de gidip dar almak istiyorum aslında” diyordum ama gülmeye başlamadan duramıyordum. Çünkü bu da aslında modern hayatın garip dinamiklerinden biri. Şu an ki herkesin yaşadığı bazı şeyler, aslında insanın içine attığı duygular. “Herkes orada mıydı?” sorusuyla başlayan, sosyal medyada dar alma patolojisi diye bir şey var. Sonuçta insanların tüm ilgisi göz önünde. Ama insanın kendi yaptığı paylaşımlar da bazen dar alma olayı olabilir.
Dar Almanın Dışa Yansıması: Hangi Durumda Dışarıdan “Dar Alıyor” Gibi Görünürsünüz?
Dar almak, bazen dışarıdan o kadar net bir şekilde belli olabilir ki, bu da işin başka bir boyutunu oluşturuyor. Mesela, karşınızdaki kişi size bir espri yapıyor ve siz de biraz fazla düşünerek tepki veriyorsunuz. Bu durumda aslında içsel bir “dar alma” değil, ama dışa yansıyan bir “sözlü daralma” görüyorsunuz. Çoğu zaman da bunun farkına varmazsınız, çünkü esprili bir ortamda, mizahi bir dilde dar almak da, aslında bir tür eğlenceli dramaya dönüşebilir. Tıpkı şöyle bir diyalog gibi:
İç Sesim:
“Arkadaşlarım bana espri yaparken niye sinirleniyorum, ya?”
“Çünkü o kadar çok düşünüyor, her şeyi analiz ediyorsun ki, esprinin ötesine geçiyorsun.”
“Ama… o espri çok komikti ya… ya da değildi.”
Geriye kalan tek şey ise “gerçekten dar almadığımı düşünmek” oluyor. O yüzden, belki de işin içinde gizli bir daralma mesajı var. Sonuçta her anın kendine göre bir anlamı vardır.
Dar Almanın Simgesi: İzmirli Gençlerin Şehirdeki Halleri
İzmir’de gençlerin en fazla daraldığı yerlerden biri de aslında kafe ortamları. Özellikle yaz akşamlarında, biraz fazla eğlenceli gözükmek için gelen arkadaşlar arasında, “dar alma” fenomeni sürekli yaşanır. Kafeye girdiğinizde bir anda birinin size “Aman, benden ne haber?” demesiyle başlayan süreç, ne yazık ki sinirli bir hal alabilir. Kendinizi çok net bir şekilde anlatamamışsanız, herkesin sesine biraz daha daralmış gözlerle bakabilirsiniz.
Sonuçta, “dar almak” insanın çevresiyle, kendisiyle ve hatta kendi sosyal medyasıyla olan ilişkisinin bazen çok net bir göstergeyi sunuyor. Birlikte gülüp eğlenirken, bir insanın ya da bir arkadaşın daraldığı anı anlamak, bazen imkansızdır. Ama hayat, işte bu kadar gerçek. O yüzden bazen kendinizi dışarıda bir kafede, ya da bir etkinlikte bulduğunuzda, içinizden bir ses size “Neyse ki burada dar almıyorsunuz” dedirtebilir.
Sonuç: Dar Almak, Yine de Kendini Tanımaktır
Sonunda şunu kabul ediyorum: Dar almak, insanın kendini tanımasıyla alakalı. Bu yazı da belki biraz kendi dar almanın simgesi. O yüzden bir dahaki sefere birisi size “Dar almadım” dediğinde, gülmek için bir neden bulabilirsiniz. Çünkü dar almak, aslında insanın içsel bir incelemesi, bir yolculuğu. Hayat bir anda karmaşıklaşırken, arkadaşlarınızla aranızdaki mizahi bakış açısı dar almanın her yönünü değiştirebilir.
Gülün, eğlenin, ama bazen de dar alın, çünkü her şeyin bir anlamı vardır.