Günlük İzler Yazılar

Karartılar: Toplumsal Hayatta Görünmeyen Sınırlar Bir insan olarak, sokakta yürürken ya da bir kafede otururken, etrafımızdaki görünür ve görünmez sınırları fark etmek çoğu zaman zor olur. Ancak bir süreliğine durup gözlemlerimizi kaydettiğimizde, toplumun bireyleri nasıl şekillendirdiğini, hangi davranışların teşvik edildiğini ve hangi alanlarda görünmez sınırlar çizildiğini görmek mümkün. İşte bu sınırlar ve sınırlamalar, sosyolojide “karartılar” olarak adlandırılır. Karartılar, toplumsal yaşamın içinde var olan ama çoğu zaman fark edilmeyen kısıtlamalar, sınırlar ve gizli normlar bütünüdür. Onlar, bireylerin davranışlarını yönlendiren, toplumsal yapıları güçlendiren veya bazen eşitsizlikleri sürdüren görünmez engellerdir. Karartıların Temel Kavramları Karartılar, sosyal normlar, kültürel beklentiler, cinsiyet rolleri ve güç ilişkileriyle…

UNCTAD’ın Açılımı Nedir? Geleceğe Dönük Bir Bakış Merhaba! Bu yazıda, biraz ekonomi, biraz küresel ticaret ve biraz da geleceğe dair tahminler yapacağız. Şu sıralar oldukça kafa karıştırıcı ve hızlı değişen bir dünyada yaşıyoruz, bu yüzden “UNCTAD’ın açılımı nedir?” sorusunu geleceğe dair nasıl şekillendirebileceğimizi düşünmek çok ilginç olacak. Çünkü UNCTAD, yani Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı, küresel ekonominin geleceğiyle doğrudan bağlantılı bir organizasyon. Hem kendi hayatımda hem de toplumda nasıl etkiler yaratacağı konusunda bir takım öngörülerde bulunmak istiyorum. Ben, 28 yaşında, teknolojiye meraklı, bir beyaz yaka çalışanıyım ve yaşadığım şehir olan Ankara’dan dünyanın farklı köşelerini takip ediyorum. Küresel ticaretin, dijitalleşmenin,…

Tirşik Nasıl Bir? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Perspektifinden Bir İnceleme Hayatın içinde her gün karşılaştığımız, ama bazen göz ardı ettiğimiz bir olgu var: Tirşik. İstanbul’un sokaklarında, toplu taşıma araçlarında, hatta iş yerlerinde sıkça rastlanan bu fenomene, bazen acımasızca gülüyoruz, bazen de kayıtsızca geçip gidiyoruz. Peki, gerçekten ne anlama geliyor bu “tirşik”? Hem kelime anlamı hem de toplumsal yansımalarıyla nasıl bir şeydir, özellikle toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet açısından baktığımızda? Tirşik Nedir? Tirşik, halk arasında bir kişinin fiziksel ya da ruhsal yorgunluğunun, tedirginliğinin ya da stresinin bir sonucu olarak gelişen, bedensel veya zihinsel bir rahatsızlık hali olarak tanımlanabilir.…

Terike Nedir? Derin Bir Anlam Arayışı Son zamanlarda sıkça karşılaştığım bir kelime, terike. Bu kelime çoğu zaman hayatımıza ansızın girmiyor. Belki de bir arkadaşın ya da aileden birinin söylediği bir kelime, eski bir kitaptan alıntı, ya da bir filmde gördüğümüz bir sahne… Terike. Yavaşça düşündüm, anladım ki, “terike” bir tür miras, bir şeyin geriye bırakılması ama daha derin bir anlam taşıyor. Gerçekten nedir bu “terike”? Herkesin bildiği ama üzerinde fazla durmadığı bir kelime olabilir mi? Kelimenin Kökeni ve Tarihsel Bağlamı Türkçede pek bilinmeyen ancak Arapçadan geçmiş olan bir kelime. “Terike” kelimesi, aslında bir miras bırakma, geriye bir şeyler bırakma anlamında…

Sünni Nasıl Bir Din? Cesur Bir Analiz Sünnilik, dünyanın en büyük dinî mezheplerinden biri olarak karşımıza çıkıyor. Milyonlarca insanın inanç sisteminin temeli olan bu düşünce tarzı, bir yanda derin bir geleneksel yapıya, diğer yanda ise tartışmaya açık öğelere sahip. Sünni nasıl bir din sorusu, basit bir yanıtla geçiştirilemeyecek kadar karmaşık ve çok katmanlı bir konu. İzmir’de yaşayan, sosyal medyada aktif, sürekli tartışan bir genç olarak bu yazıda, Sünniliğin hem güçlü hem de zayıf yönlerini açıkça ve eleştirel bir bakış açısıyla analiz edeceğim. Hadi başlayalım, çünkü bu konuda konuşmak, bence çoğu zaman gereksiz bir rahatlık içinde olmayı reddetmektir. Sünniliğin Temelleri: Klasik…

Insiyalli Ne Demek? Felsefi Bir İnceleme Bir gün yürürken kendi kendime sordum: Gerçekten hangi seçimler benim özgür irademi yansıtıyor, hangileri yalnızca toplumsal veya zihinsel alışkanlıklarımın bir sonucu? Bu sorunun peşine düştüğümde karşıma “insiyalli” kelimesi çıktı. İlk bakışta anlamı belirsiz, hatta gizemli görünen bu kavram, felsefi açıdan insanın irade, bilgi ve varoluşu üzerine derin düşünceler üretmek için bir kapı aralar. Insiyalli ne demek? sorusu yalnızca sözlük tanımıyla sınırlı değildir; etik, epistemoloji ve ontoloji perspektiflerinden incelendiğinde insan davranışlarının, bilgi süreçlerinin ve varoluşun karmaşıklığını anlamamıza olanak tanır. Bu yazıda, insiyalli kavramını bu üç perspektiften ele alacak, klasik ve çağdaş filozofların görüşleriyle karşılaştıracak, güncel…

Koşu Bandında 1 Km Kaç Adım Eder? – Adımların Sayısı ve Hayatın Kendisi Hadi gelin, biraz koşu bandı üzerinden hayatın anlamını, adımlarımızı ve tabii ki kendi içsel çatışmalarımı sorgulayalım. “Koşu bandında 1 km kaç adım eder?” sorusu, aslında görünüşte basit bir soru olsa da, aslında içinde o kadar çok derinlik barındırıyor ki, ben bile bu yazıyı yazarken bir an durup düşünüyorum: Bu kadar adım atmam gerekecek mi? Ya da daha önemlisi, atacak mıyım? İzmir’de yaşayan bir genç olarak, bu yazıyı yazarken tam olarak nereden başlayacağımı bilmiyorum. Bir yandan arkadaş ortamında sürekli espri yapan, enerjik biri olarak, her şeyin komik yanını…

Gafil Ne Bilir Hangi Makam? Gafillere Gün Yüzü Yok mu? Hayat, herkesin ulaşamayacağı “makamlar” ile dolu. Birileri zirvede, birileri daha aşağıda, ama bazen hepimizin bir yerlere gelme çabasıyla yokuşları tırmanmaya çalıştığı bir süreçte, bir soru takılıyor kafama: “Gafil ne bilir hangi makam?” Ne kadar doğru bir soru! Bu soruyu sormak bile, bazılarına göre yüksek bir farkındalık seviyesinin göstergesi olabilirken, diğerlerine göre tamamen boş bir yargı olabilir. Ancak bana sorarsanız, bu soru, kişisel farkındalık, toplumun genel hali ve bir insanın dünyayı ne kadar anlayabildiğiyle ilgili çok derin bir mesaj taşıyor. Gafillerin Göremediği Makamlar “Makâm” dediğimizde aklımıza gelen ilk şey çoğunlukla, sosyal…

Fayans Yanık Lekesi Nasıl Çıkarılır? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Perspektifinden Bir İnceleme Fayanslarda oluşan yanık lekelerinin nasıl çıkarılacağı, çoğumuz için gündelik yaşamın basit bir parçası gibi görünse de bu sorun, toplumsal yapımızda, günlük hayatımızda ve iş dünyasında derin etkiler bırakabilmektedir. Bu yazıda, basit bir ev işi gibi görünen fayans temizliği meselesini, toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet açısından ele alarak, farkındalık yaratmayı amaçlıyorum. Toplumsal Cinsiyetin İzdüşümleri: Kim Temizler, Kim Temizletir? İstanbul gibi büyük bir şehirde, hayat her an hızlı bir şekilde akıyor. Yolda yürürken, toplu taşımada ya da ofiste, kadınların ve erkeklerin iş bölümü hakkında yaptığı gözlemler, aslında…

Güç, Küçüklük ve Siyasi Alanın Katmanları Toplumsal düzeni ve güç ilişkilerini incelerken çoğu zaman büyük kavramlar üzerinden düşünürüz: devlet, iktidar, egemenlik. Ancak bazen en anlamlı tartışmalar, görece “küçük” olanın çevresinde şekillenir. Peki, “küçük” kelimesinin kökü neye işaret eder? Dilbilimsel olarak Türkçede “küç-” kökünden türeyen bu kelime, boyut, önem ve etki açısından sınırlılığı ifade eder. Siyaset bilimi perspektifinde bu sınır, bir yurttaşın, bir kurumun veya bir ideolojinin alan içindeki etkisi üzerinden okunabilir. Güç ilişkileri bağlamında “küçük” olan, bazen iktidarın görünmez ama etkili katmanlarını açığa çıkarır. İktidar ve Küçüklüğün Algısı Güç ve iktidar, sosyal bilimlerde hem teori hem de pratik açısından tartışılmaz…